DMS · Okul Laboratuvarı · Öğretmen kartı
Hâl Mutfağı
Ana soru: Su ısınınca ya da soğuyunca nereye gider, yok mu olur?
Amaç: Çocuk erime, donma ve buharlaşmayı gözleme dayanarak adlandırır; buharlaşan suyun yok olmadığını, havaya karıştığını kanıtla açıklar.
Derste
Ders akışı
| Adım | Çocuk ne yapar | dk |
|---|---|---|
| 1 · Hazır mısın? | Buz kalıbını, tencereyi, güvenli oyuncak ocağı, açık tabağı, kapaklı kavanozu ve termometreyi tanır. | ≤ 1 |
| 2 · Ne biliyorum? | “Islak çamaşır kuruyunca su nereye gider?” sorusuna yanıtını gösterir: yok mu olur, havaya mı karışır? | 1 |
| 3 · Günlük hayatta | Buzdolabındaki buzu, kuruyan çamaşırı, demliğin buğusunu düşünür. | 1 |
| 4 · Tahmin et | Açık tabaktaki ve kapalı kavanozdaki suya ne olacağını tahmin eder; tahmin kilitlenir. | 1-2 |
| 5 · Dene ve gözle | Hızlandırılmış zamanda tabaktaki su çizgisi iner, kavanozdaki yerinde kalır. | 2-5 |
| 6 · Neden böyle? | Erime, donma ve buharlaşma adlarını öğrenir: su yok olmadı, görünmez oldu. | 2-4 |
| 7 · Yeni durumda dene | Aynı suyu farklı sıcaklıklarda dener; ısıt-soğut kaydırıcısıyla buzu eritir, suyu dondurur. | 2-6 |
| 8 · Kâşif defterim | Üç kısa canlandırmadan hangisinin buharlaşma olduğunu seçer. | 1-3 |
| Ekransız etkinlik, tartışma ve kapanış | ≈ 15 | |
Sınıf tahmin oylaması
Açık tabaktaki ve kapalı kavanozdaki su bir hafta sonra ne olur?
Tartışma soruları
- Kavanozdaki su neden azalmadı?
- Tabağı güneşe koysaydık ne değişirdi?
- Suyun yok olmadığını nereden biliyoruz?
Şunu demeyin: “Su buharlaşınca yok olur.”
Şunu deyin: “Su buharlaşınca havaya karışır; artık göremeyiz ama yok olmadı.”
Öğretmen masasında ekransız etkinlik: Tabak ve kavanoz
İki eş kaba aynı miktarda su koyun, birinin ağzını kapatın. Su seviyelerini bantla işaretleyip kapları öğretmen masasında bırakın. Ertesi gün işaretlere sınıfça bakın.
Malzeme: İki eş şeffaf kap (biri kapaklı) · Su · Şeffaf bant ve kalem
Künye
Sınıflar ve öğrenme çıktıları
- 4. sınıf: F.4.4.3.1 (2018 programı), F.4.4.3.2 (2018 programı), F.4.4.4.1 (2018 programı), F.4.4.4.2 (2018 programı) · 2027-2028'den itibaren eşdeğer: FB.4.4.1, FB.4.4.2
Kapsam sınırı
Tanecik modeli, gazların kütlesi ve hacmi ve yoğuşma (2018 programı) yer almaz; değişim damla, buğu ve termometreyle gösterilir.
Kavram yanılgıları
- “Buharlaşan su yok olur.” → Kapalı kavanozdaki su çizgisi yerinde kalır, açık tabaktaki iner: su havaya karışmıştır.
Hazırlık
- Laboratuvarı tahtada açın; 4. sınıf seçili gelir.
- Ekransız etkinlik için iki eş şeffaf kap (biri kapaklı), su, şeffaf bant ve kalem.
- Ocak bir simgedir; gerçek deneyde sıcak yüzeyi yalnız öğretmen kullanır.
Bu laboratuvar, MEB 2018 Fen Bilimleri öğretim programındaki F.4.4.3.1, F.4.4.3.2, F.4.4.4.1 ve F.4.4.4.2 kazanımlarıyla eşleştirilmiştir. MEB veya Talim ve Terbiye Kurulu tarafından incelenmiş ya da onaylanmış bir eğitim aracı değildir.
2027-2028 öğretim yılından itibaren 4. sınıftaki Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli eşdeğeri: FB.4.4.1 ve FB.4.4.2.